{"slug":"deport-sinir-disi-kararina-itiraz-ve-iptal-davasi","title":"Deport Sınır Dışı Kararına İtiraz ve İptal Davası","yazildi":true,"tarih":null,"ruSlug":"deportatsiya-iz-turtsii-obzhalovanie-i-otmena-resheniya","enSlug":"deportation-order-turkey-appeal-and-annulment","guncelleme":null,"ozet":["Valiliklerce alınan sınır dışı etme (deport) kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.","Dava açma süresi içinde veya dava açılması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı hakkında sınır dışı işlemi kanun gereği kendiliğinden durur.","İdare mahkemesi, sınır dışı etme kararına karşı açılan davayı dosyanın tekemmülünden itibaren on beş gün içinde sonuçlandırır ve verilen karar kesindir.","Geri gönderme merkezindeki idari gözetim kararlarına karşı itiraz sulh ceza hâkimliğine yapılır; hâkim itirazı beş gün içinde kesin olarak karara bağlar.","Geri gönderme merkezindeki idari gözetim süresi en fazla altı aydır ve yabancının iş birliği yapmaması hâlinde en çok altı ay daha uzatılabilir.","Hukuka aykırı veya orantısız idari gözetim kararları sebebiyle uğranılan zararlar için idare mahkemesinde tam yargı davası açılarak manevi tazminat talep edilebilir."],"sss":[["Sınır dışı (deport) kararına karşı kaç gün içinde dava açılmalıdır?","6458 sayılı Kanun'un 53. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sınır dışı etme kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulmalıdır. Bu yedi günlük dava açma süresi hak düşürücüdür ve sürenin geçirilmesi kararın uygulanmasına yol açar."],["Sınır dışı kararına karşı dava açıldığında deport işlemi durur mu?","Evet, yabancının rızası saklı kalmak üzere, yedi günlük dava açma süresi içinde veya dava açılması hâlinde dava sonuçlanıncaya kadar sınır dışı etme işlemi kendiliğinden durur. Davanın açıldığı hususu sınır dışı kararını veren valiliğe veya Göç İdaresine derhâl bildirilmelidir."],["İdari gözetim ve geri gönderme merkezinde tutulma kararına nereye itiraz edilir?","İdari gözetim kararına ve süresinin uzatılmasına karşı yabancının bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Sulh ceza hâkimi 6458 sayılı Kanun m. 57/6 uyarınca başvuruyu beş gün içinde sonuçlandırır ve verilen karar kesindir. Gözetime itiraz edilmesi sınır dışı etme davasından ayrı bir yoldur."],["Geri gönderme merkezinde idari gözetim süresi en fazla ne kadar olabilir?","6458 sayılı Kanun'un 57. maddesi uyarınca geri gönderme merkezindeki idari gözetim süresi kural olarak altı ayı geçemez. Ancak yabancının kimlik bilgilerini gizlemesi veya menşe ülkesiyle iş birliği yapmaması gibi zorunlu hâllerde bu süre en fazla altı ay daha uzatılabilir. İdarenin gözetim durumunu her ay düzenli değerlendirmesi zorunludur."],["Kimler hakkında sınır dışı etme kararı alınamaz?","6458 sayılı Kanun'un 55. maddesi uyarınca sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye veya insanlık dışı muameleye maruz kalma riski bulunanlar sınır dışı edilemez. Ayrıca ciddi sağlık sorunları veya gebelik nedeniyle seyahati riskli olanlar ile tedavisi menşe ülkede mümkün olmayan hayati hastalık sahipleri hakkında da sınır dışı kararı alınamaz."],["Hukuka aykırı idari gözetim nedeniyle tazminat davası açılabilir mi?","Evet, sulh ceza hâkimliği veya idare mahkemesince orantısız veya hukuka aykırı bulunan idari gözetim nedeniyle idare mahkemesinde tam yargı davası açılabilir. Bölge İdare Mahkemesi kararlarında haksız yere geri gönderme merkezinde tutulan yabancılar lehine manevi tazminata hükmedilmektedir."]],"tablolar":null,"kaynaklar":[["6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6458&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2577&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"]],"desc":"Sınır dışı etme kararına karşı dava açmada yedi günlük süre, idari gözetim ve geri gönderme merkezi süreçleri ile tazminat imkânı.","category":"Yabancılar","court":"İdare Mahkemesi (sınır dışı/tahdit kodu iptali) veya Aile/Asliye Hukuk Mahkemesi (yabancı unsurlu davalar) görevlidir.","duration":"İdari başvurular birkaç hafta, idare mahkemesinde iptal davaları 6-12 ay sürebilir.","related":["g87-c114-tahdit-kodlarinin-kaldirilmasi","yabancilarin-turkiyede-calisma-izni-almasi","antalyada-ikamet-izni-basvurusu-ve-uzatma","uluslararasi-koruma-ve-siginma-basvurusu","tutukluga-itiraz-ve-tahliye-dilekcesi"],"sections":[["Sınır dışı kararı kimler hakkında alınır, kimler hakkında alınamaz","6458 sayılı Kanun m.54/1, sınır dışı etme kararı alınacak yabancıları bentler hâlinde sayar: terör örgütü yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanlar, giriş ve ikamet işlemlerinde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar, kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar, vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar, ikamet izni iptal edilenler, çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler ve hakkında giriş yasağı bulunmasına rağmen ülkeye geldiği anlaşılanlar. Buna karşılık m.55/1, m.54 kapsamında olsalar bile bazı yabancılar hakkında karar alınamayacağını düzenler: sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye ya da insanlık dışı muameleye maruz kalacağına dair ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunu, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahati riskli görülenler, tedavisi süren hayati hastalıklarda gideceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar, mağdur destek sürecindeki insan ticareti mağdurları ve tedavileri tamamlanıncaya kadar şiddet mağdurları. Bu değerlendirme herkes için ayrı yapılır."],["Yedi günlük başvuru, kendiliğinden duran icra ve idari gözetim","Karar, Göç İdaresi Başkanlığının talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır ve gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (m.53/1-2). Yargı yolu m.53/3'te düzenlenmiştir: 6.12.2019 tarihli 7196 sayılı Kanun'la yedi güne indirilen ve 21.11.2024 tarihli 7533 sayılı Kanun'la yeniden yazılan fıkraya göre tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulur, başvuru kararı veren makama da bildirilir, savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır ve başvurular tekemmülden itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır. Buradaki en önemli güvence fıkranın son cümlesidir: yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. Kolluk tarafından yakalananlar derhâl valiliğe bildirilir ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez (m.57/1). Kaçma ve kaybolma riski gibi hâllerde idari gözetim kararı alınır ya da m.57/A uyarınca belirli adreste ikamet, bildirimde bulunma veya teminat gibi alternatif yükümlülükler getirilir."],["Orantısız bulunan idari gözetim için manevi tazminat","İdari gözetimin hukuka aykırı bulunması, salıverilmeyle sınırlı kalmayan sonuçlar doğurur. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi, 18.10.2019'da gözetim altına alınan ve İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 3.12.2019 tarihli kararıyla salıverilen Irak vatandaşının manevi tazminat istemini incelemiştir (E.2022/1497, K.2022/1833, T.22.11.2022). İstanbul 1. İdare Mahkemesi, gözetimin kanuni yetki çerçevesinde tesis edildiğini ve yargı denetiminden geçtiğini belirterek davayı reddetmişti. Daire bu kararı kaldırdı: gözetim kararının sulh ceza hâkimliğince orantısız bulunarak sona erdirilmiş olması karşısında hukuka aykırı işlem nedeniyle tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirterek, kırk sekiz günlük tutulma süresini gözeterek 10.000 TL manevi tazminata karar verdi. Aynı kararda, geri gönderme merkezinde onur kırıcı koşullarda tutulduğu yolundaki iddia somut olgularla ortaya konulmadığı için reddedilmiştir; bu ayrım, tazminat dosyalarında hangi iddianın belgelendirilmesi gerektiğini göstermektedir."],["Sınır dışı idare mahkemesinde, gözetim sulh ceza hâkimliğinde","Aynı kararda yargı yolu ayrımı da netleştirilmiştir. Sınır dışı etme kararının iptali istemi idare mahkemesinde görülür ve m.53/3 uyarınca verilen karar kesindir. İdari gözetim kararı ise, hukuki niteliği itibarıyla idari bir işlem olmasına rağmen kanun koyucu tarafından sulh ceza hâkimliğine bırakılmıştır: m.57/6 gereği başvuru gözetimi durdurmaz, hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir. Daire, idare mahkemelerinin idari gözetim kararının hukuka uygunluğunu denetleme yetkisinin bulunmadığını açıkça belirtmiştir. Buna karşılık hukuka aykırı gözetimden doğan zararın tazmini için adli yargıyı işaret eden bir hüküm bulunmadığından, tam yargı davası 2577 sayılı Kanun m.2/1-b uyarınca idari yargıda açılır. Antalya'da yakalanan bir yabancı bakımından sınır dışı kararı Antalya idare mahkemelerinde, gözetime itiraz ise yabancının bulunduğu yer sulh ceza hâkimliğinde ele alınır."],["Kırk sekiz saat, yedi gün, altı ay: takvimin yapısı","Takvim iç içe geçmiş sürelerden oluşur. Yakalama sonrası değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati, hakkında gözetim kararı alınanların geri gönderme merkezine götürülme süresi yine kırk sekiz saati aşamaz (m.57/1-2). Dava açma süresi yedi gün, mahkemenin karar süresi on beş gündür (m.53/3). Terke davet hâlinde m.56/1 uyarınca on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır; ancak kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara ve kamu düzeni bakımından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz. Geri gönderme merkezindeki idari gözetim altı ayı geçemez; yabancının iş birliği yapmaması nedeniyle işlemler tamamlanamazsa en fazla altı ay daha uzatılabilir ve gözetimin devamında zaruret bulunup bulunmadığı her ay düzenli olarak değerlendirilir (m.57/3-4). Giriş yasağının süresi m.9/3 uyarınca en fazla beş yıldır; ciddi tehdit hâlinde en fazla on yıl daha artırılabilir."],["Gözaltı haberi geldiğinde ilk yapılacaklar","Bu dosyalarda kaybedilen en pahalı şey zamandır: yedi günlük süre tebliğle birlikte işlemeye başlar ve kaçırıldığında kararın kendiliğinden duran etkisi de ortadan kalkar. Kararın gerekçesinde hangi bendin gösterildiği, m.55 kapsamında bir engel bulunup bulunmadığı ve gözetimin ayrıca değerlendirilip değerlendirilmediği ilk incelenecek başlıklardır. MOD HUKUK, Antalya'da yabancılar hukuku alanında hukuki danışmanlık vermektedir."]]}