{"slug":"miras-hukukunda-denklestirme-iade","title":"Mirasta Denkleştirme (İade) Davası","yazildi":true,"tarih":null,"ruSlug":null,"enSlug":null,"guncelleme":null,"ozet":["Mirasta denkleştirme (iade) davası, mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçılarına miras payına mahsuben yaptığı karşılıksız kazandırmaların TMK m. 669 uyarınca terekeye iadesini sağlar.","Mirasbırakan tarafından altsoya yapılan çeyiz, kuruluş sermayesi veya malvarlığı devirleri aksi açıkça belirtilmedikçe kanuni karine gereği denkleştirmeye tabidir.","Altsoya yapılan kazandırmalarda denkleştirme yükümlülüğünün bulunmadığını ispat yükü kazandırmadan yararlanan altsoya aittir.","Mirasta denkleştirme davası mirasın paylaşılması tamamlanana kadar her zaman açılabilir ve paylaşma bitene kadar zamanaşımına uğramaz.","Mirasta denkleştirme davalarında malvarlığı değerine bakılmaksızın asliye hukuk mahkemesi görevlidir.","İade borçlusu, dilerse kazandırma konusu malı terekeye aynen iade eder, dilerse denkleştirme tarihindeki değerini miras payına mahsup ettirir."],"sss":[["Mirasta denkleştirme davası nedir ve kimlere karşı açılır?","Mirasta denkleştirme, mirasbırakanın sağlığında miras payına mahsuben yasal mirasçılarına yaptığı karşılıksız kazandırmaların terekeye iadesini sağlayan TMK m. 669 kapsamındaki davadır. Yalnızca yasal mirasçılara karşı açılabilir; mirasçı olmayan kişilere yapılan kazandırmalar denkleştirmeye tabi değildir."],["Anne veya babanın sağlığında çocuğuna verdiği mallar mirastan düşülür mü?","TMK m. 669/2 uyarınca mirasbırakanın altsoyuna sermaye, çeyiz veya mal devri gibi karşılıksız yaptığı kazandırmalar kanunen denkleştirmeye tabi sayılır. Mirasbırakan kazandırmayı yaparken açıkça iadeden muaf tuttuğunu belirtmedikçe bu malların değeri terekeye iade edilir."],["Mirasta denkleştirme davası açmak için bir zamanaşımı süresi var mıdır?","Mirasta denkleştirme istemi mirasın paylaşılması tamamlanana kadar ileri sürülebilir. Yargıtay içtihatlarına göre miras resmen paylaşılmadığı sürece denkleştirme davası zamanaşımına veya hak düşürücü süreye uğramaz; ancak paylaşma bittikten sonra bu dava açılamaz."],["Denkleştirme ile tenkis davası arasındaki fark nedir?","Denkleştirme yalnızca yasal mirasçılara yapılan ve miras payına mahsup edilen kazandırmaları kapsar ve paylaşma bitene kadar zamanaşımı işlemez. Tenkis davası ise saklı payı zedeleyen tasarruflara karşı açılır ve TMK m. 571 gereğince bir yıllık hak düşürücü süreye tabidir."],["Mirasta denkleştirme davasına hangi mahkeme bakar?","Mirasta denkleştirme davası mirasçılar arasındaki malvarlığı uyuşmazlığına dayandığından HMK m. 2 uyarınca asliye hukuk mahkemesinde görülür. Buna karşılık miras ortaklığının giderilmesi davaları sulh hukuk mahkemesinde açılır."],["İade edilecek malın değeri hangi tarihe göre hesaplanır?","Mirasbırakanın sağlığında devrettiği malın değeri devir tarihindeki değil, denkleştirmenin gerçekleştirildiği andaki güncel piyasa değerine göre belirlenir. Hesaplamada sebepsiz zenginleşme hükümleri esas alınır."]],"tablolar":null,"kaynaklar":[["4721 sayılı Türk Medeni Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6100&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"]],"desc":"Mirasbırakanın sağlığında altsoyuna yaptığı karşılıksız kazandırmaların iadesi, altsoy lehine karine, ispat yükü ve tenkis davasından farkları.","category":"Miras","court":"Sulh Hukuk Mahkemesi (mirasçılık belgesi) veya Asliye Hukuk Mahkemesi (tenkis, tapu iptali) görevlidir.","duration":"Mirasçılık belgesi başvurusu günler içinde sonuçlanır; tenkis/tapu iptali davaları 10-18 ay sürebilir.","related":["sakli-payli-mirascilar-ve-tenkis-davasi","mirasciliktan-cikarma-iskat","vasiyetname-duzenleme-ve-iptali-davasi","miras-taksim-sozlesmesi-ve-paylasim","muris-muvazaasi-nedeniyle-tapu-iptali"],"sections":[["Denkleştirmenin Yasal Dayanağı: TMK m. 669","TMK m. 669/1 uyarınca yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler.  Maddenin ikinci fıkrasında altsoy bakımından özel bir kural yer alır: mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzeri karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça denkleştirmeye tabidir.  Bu düzenleme altsoy bakımından bir karine yaratır: karşılıksız kazandırmada miras payına mahsup edilmek üzere hareket edildiği varsayılır ve kural olarak denkleştirme söz konusudur. Denkleştirmeyle yükümlü mirasçı, dilerse aldığını aynen geri verir, dilerse değerini miras payına mahsup ettirir; seçim hakkı iade ile yükümlü olana aittir. İade, davacı mirasçıya değil terekeye yapılır."],["Hangi Kazandırmalar Denkleştirmeye Tabidir?","Denkleştirme davasında aranan koşullar dardır. Kazandırma yalnızca yasal mirasçıya yapılmış olmalıdır; yasal mirasçı olmayanlara yapılan kazandırma denkleştirmeye tabi değildir. Kazandırma mirasbırakandan sağlararası olarak yapılmış olmalıdır; ölüme bağlı tasarrufla yapılan kazandırma denkleştirmeye girmez. Kazandırmanın karşılıksız olması ve miras payına mahsuben, yani iadeye tabi olarak yapılmış olması gerekir.  Bağış amacıyla yapılan kazandırmalar denkleştirmeye tabi değildir; bu nedenle mirasbırakanın bağış amacının bulunup bulunmadığı ayrıntısıyla araştırılır. Mirasbırakanın iradesinin denkleştirmeye tabi olup olmadığının ispatı şekle bağlı olmayıp her türlü delille yapılabilir.  İspat yükü kazandırmanın kime yapıldığına göre değişir. Altsoya yapılan sağlararası kazandırmanın denkleştirmeye tabi olmadığını, kazandırmadan yararlanan altsoy ispatlamalıdır. Buna karşılık altsoy dışındaki yasal mirasçılara yapılan kazandırma karine olarak denkleştirmeye tabi değildir; bu kez tabi olduğunu davacı ispatlamak zorundadır.  Denkleştirme, denkleştirme anındaki değere göre yapılır ve denkleştirmede sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır."],["Yargıtay Uygulaması: İspat Yükü ve Sürenin Yanlış Uygulanması","Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 21.01.2016 tarihli, 2015/11870 E., 2016/763 K. sayılı kararında, mirasbırakanın ölümünden önce yaklaşık on yıl kızının yanında kaldığı ve kızının babasına ait banka hesabından para çektiği dosya incelenmiştir. Daire, TMK m. 669 uyarınca altsoy açısından karine bulunduğunu ve kazandırmanın miras payına mahsuben verilmediğinin ispat yükünün kazandırmadan yararlanan davalıya düştüğünü belirtmiştir. Ayrıca miras payına mahsuben verilmediğinin saptanması hâlinde, paranın çekildiği tarihten murisin vefat tarihine kadar muris ve bakmakla yükümlü olduğu eşi için yapılan muhtemel giderlerin hesaplanarak mahsup edilmesi, kalan miktar üzerinden denkleştirme yapılması gerektiği vurgulanarak hüküm bozulmuştur.  Aynı dairenin 23.09.2019 tarihli, 2016/15900 E., 2019/5589 K. sayılı kararında ise denkleştirme davasının tabi olduğu süre açıklığa kavuşturulmuştur. Kararda TMK m. 669 uyarınca mirasta denkleştirme isteminin, mirasın paylaşılması tamamlanana kadar ileri sürülebileceği; başka bir anlatımla mirasta denkleştirmenin, mirasın paylaşılmadığı süre boyunca zamanaşımına uğramayacağı belirtilmiştir. Davayı TMK m. 571'deki hak düşürücü süre gerekçesiyle reddeden yerel mahkeme kararı bu nedenle bozulmuştur."],["Görevli Mahkeme: Denkleştirme Davasında Asliye Hukuk","Mirasta denkleştirme davası, mirasçılar arasındaki bir alacak ve iade ilişkisine dayandığından malvarlığına ilişkin çekişmeli bir davadır. Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın HMK m. 2 uyarınca asliye hukuk mahkemesi görevlidir.  Denkleştirme talebiyle birlikte ya da onun yerine gündeme gelebilecek tenkis davası da aynı mahkemede görülür; ancak iki dava birbirinin yerine geçmez. Yargıtay uygulamasında, ıslah yapılmadıkça ya da terditli dava açılmadıkça mirasta denkleştirme davasının kendiliğinden tenkis davasına dönüşmeyeceği kabul edilmektedir. Bu nedenle dilekçe hazırlanırken hangi talebin ileri sürüldüğünün açıkça belirtilmesi ve gerektiğinde terditli talep kurulması gerekir.  Buna karşılık ortaklığın giderilmesi davası HMK m. 4 uyarınca sulh hukuk mahkemesinin, mirasçılık belgesinin verilmesi ise TMK m. 598/1 ve HMK m. 382/2-c uyarınca yine sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Antalya'da denkleştirme dosyası asliye hukukta yürürken paylaşma dosyasının sulh hukukta görülmesi mümkün olduğundan, iki dosyanın süreleri birlikte takip edilmelidir."],["Süreler: Paylaşma Tamamlanana Kadar","Mirasta denkleştirme isteminin tabi olduğu süre, tenkis davasından temelden farklıdır. Denkleştirme istemi TMK m. 669 uyarınca mirasın paylaşılması tamamlanana kadar ileri sürülebilir; miras paylaşılmadığı sürece bu talep zamanaşımına uğramaz. Buna karşılık paylaşmanın tamamlanmasından sonra denkleştirme yolu kapanır.  Tenkis davası ise TMK m. 571'deki hak düşürücü sürelere tabidir: saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl. Bu iki sürenin karıştırılması uygulamada davanın süre yönünden reddiyle sonuçlanabilmektedir.  Bu nedenle mirasbırakanın sağlığında çocuklarından birine yaptığı devir dava konusu edilecekse, talebin denkleştirme mi tenkis mi olduğu baştan doğru belirlenmeli; saklı payın zedelendiği hâllerde tenkis talebinin bir yıllık süre içinde ve terditli olarak ileri sürülmesi sağlanmalıdır."],["Değerlendirme","Mirasta denkleştirme, altsoya yapılan karşılıksız kazandırmalarda ispat yükünü kazandırmadan yararlanan mirasçıya yüklemesi nedeniyle diğer mirasçılar bakımından elverişli bir yoldur. Buna karşılık altsoy dışındaki yasal mirasçılara yapılan kazandırmalarda karine tersine işlediğinden, aynı davanın ispat yükü tümüyle değişir. Paylaşma tamamlanana kadar ileri sürülebilmesi denkleştirmeyi tenkise göre esnek kılsa da, paylaşmanın tamamlanmasıyla bu yol kapanır. Talebin denkleştirme mi tenkis mi olduğunun dilekçede doğru nitelendirilmesi bu nedenle belirleyicidir. MOD HUKUK, Antalya'da miras hukuku alanında hukuki danışmanlık vermektedir."]]}