{"slug":"yabancilarin-turkiyede-evlenmesi-ve-bosanmasi","title":"Yabancıların Türkiye'de Evlenmesi ve Boşanması","yazildi":true,"tarih":null,"ruSlug":"zaklyuchenie-i-rastorzhenie-braka-inostrantsev-v-turtsii","enSlug":"marriage-and-divorce-of-foreigners-in-turkey","guncelleme":null,"ozet":["Türkiye'de yabancıların boşanmasında MÖHUK m. 14 uyarınca öncelikle eşlerin müşterek millî hukuku, yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır.","Evlenme ehliyeti tarafların evlenme anındaki millî hukukuna tabi iken, Türkiye'de yapılan evlilik töreninin şekli Türk hukukuna tabidir.","MÖHUK m. 2 gereğince davaya bakan Türk hâkimi yetkili yabancı hukuku kendiliğinden (resen) araştırıp uygulamakla yükümlüdür.","Uygulanacak yabancı hukuk kuralı Türk kamu düzenine açıkça aykırı ise MÖHUK m. 5 gereğince uygulanmaz ve uyuşmazlığa Türk hukuku tatbik edilir.","Yabancılık unsuru taşıyan boşanma, nafaka ve velayet davalarında aile mahkemesi görevli olup milletlerarası yetki Türk usul hukuku kurallarına göre belirlenir.","Türk vatandaşı eşten boşanan yabancı, 6458 sayılı Kanun m. 34/6 uyarınca en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmışsa veya aile içi şiddet mağduriyeti mahkeme kararıyla sabitse kısa dönem ikamet izni alabilir."],"sss":[["Türkiye'de yabancı uyrukluların boşanma davasında hangi ülke hukuku uygulanır?","5718 sayılı MÖHUK'un 14. maddesi basamaklı bir kural öngörmüştür: Eşler aynı ülke vatandaşıysa ortak millî hukukları uygulanır. Vatandaşlıkları farklıysa müşterek mutad mesken hukuku, eşler Türkiye'de birlikte yaşıyorsa veya ortak yerleşimleri yoksa Türk hukuku uygulanır."],["Türkiye'deki boşanma davasında yabancı hukuku mahkemeye kim sunar?","MÖHUK m. 2 uyarınca hâkim, yetkili yabancı hukuku resen araştırmak ve uygulamakla yükümlüdür. Hâkim yabancı hukukun içeriğinin tespitinde taraflardan yardım isteyebilir; ancak tüm araştırmalara rağmen tespit edilemeyen yabancı hükümler yerine Türk hukuku uygulanır."],["Yabancı eşlerin Türkiye'de açtığı boşanma davasına hangi mahkeme bakar?","Yabancılık unsuru taşıyan tüm boşanma, velayet, nafaka ve tazminat davalarında aile mahkemesi görevlidir. MÖHUK m. 40 uyarınca milletlerarası yetki iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarına göre saptanır ve eşlerin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılır."],["Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye'de evlenmesi hangi kurallara bağlıdır?","MÖHUK m. 13 gereğince evlenme ehliyeti ve şartları her eşin kendi millî hukukuna göre belirlenir. Türkiye'de yapılan nikâhın şekli bakımından ise Türk hukuku geçerlidir ve evlendirmenin yetkili resmî memur önünde yapılması zorunludur."],["Boşanan yabancı eş Türkiye'de ikamet izni almaya devam edebilir mi?","6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 34/6 gereğince Türk vatandaşıyla evli yabancı, en az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye'de kalmış olmak şartıyla kısa dönem ikamet iznine başvurabilir. Aile içi şiddet mağduriyeti mahkeme kararıyla sabitse bu üç yıllık ikamet şartı aranmaz."],["Yabancı hukukun kadına eşit hak tanımayan hükümleri Türk mahkemesinde uygulanır mı?","Yetkili yabancı hukukun somut olaya uygulanan kuralı Türk kamu düzenine açıkça aykırılık teşkil ediyorsa MÖHUK m. 5 uyarınca tatbik edilmez. Kadın ve erkeğe eşit hak tanımayan ya da savunma hakkını kısıtlayan yabancı hükümler yerine Türk hukuku devreye girer."]],"tablolar":null,"kaynaklar":[["5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5718&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6458&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["4721 sayılı Türk Medeni Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6100&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"]],"desc":"MÖHUK m.13 ve m.14 uyarınca evlenme ehliyeti, nikâhın şekli, boşanmaya uygulanacak hukuk ve Türk mahkemelerinin yetkisi.","category":"Yabancılar","court":"İdare Mahkemesi (sınır dışı/tahdit kodu iptali) veya Aile/Asliye Hukuk Mahkemesi (yabancı unsurlu davalar) görevlidir.","duration":"İdari başvurular birkaç hafta, idare mahkemesinde iptal davaları 6-12 ay sürebilir.","related":["turkiyede-yabanci-ulke-mahkeme-kararinin-taninmasi-ve-tenfizi","antalyada-ikamet-izni-basvurusu-ve-uzatma","anlasmali-bosanma-dava-sureci-ve-protokol","yabancilarin-turkiyede-sirket-kurmasi","bosanmada-cocugun-velayeti-ve-ustun-yarari"],"sections":[["Evlenmeye ve boşanmaya hangi hukuk uygulanır?","5718 sayılı Kanun m.13, evlenmeyi üç ayrı bağlama kuralına böler. Evlenme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna tabidir; yani her eş kendi vatandaşı olduğu devletin hukukuna göre evlenmeye ehil olmalıdır. Evliliğin şekline ise yapıldığı ülke hukuku uygulanır; Türkiye'de kıyılan nikâhın şekli bakımından Türk hukuku geçerlidir ve evlendirme memuru önünde yapılan resmî tören esastır. Evliliğin genel hükümleri, eşlerin müşterek millî hukukuna; taraflar ayrı vatandaşlıkta ise müşterek mutad mesken hukukuna, o da yoksa Türk hukukuna tabidir. m.14/1, boşanma ve ayrılık sebepleri ile hükümleri bakımından aynı basamaklı sıralamayı tekrarlar: müşterek millî hukuk, yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku. m.14/2 boşanmış eşler arasındaki nafaka taleplerini, m.14/3 ise boşanmada velayet ve velayete ilişkin sorunları aynı kurala bağlar."],["Basamaklı bağlama kuralı ve pratikte doğurduğu sonuçlar","Bu sıralama pratikte üç farklı senaryo doğurur. Aynı ülkenin vatandaşı olan iki yabancı Antalya'da boşanıyorsa, kural olarak kendi ortak millî hukuklarının boşanma sebepleri ve sonuçları uygulanır. Farklı vatandaşlıktaki eşler Antalya'da birlikte yaşıyorsa müşterek mutad mesken hukuku olarak Türk hukuku devreye girer. Türk vatandaşı ile yabancının evliliğinde müşterek millî hukuk bulunmadığından, eşler Türkiye'de yaşıyorsa yine Türk hukuku uygulanır. Bağlama noktasının hangi ana göre belirleneceği m.3'te düzenlenmiştir: yetkili hukuk vatandaşlık, yerleşim yeri veya mutad mesken esaslarına göre tayin edilmişse, aksine hüküm olmadıkça dava tarihindeki vatandaşlık, yerleşim yeri veya mutad mesken esas alınır. m.4, vatansızlar ve mülteciler bakımından yerleşim yeri, yoksa mutad mesken, o da yoksa dava tarihinde bulundukları ülke hukukunu; çifte vatandaşlarda aynı zamanda Türk vatandaşı olanlar için Türk hukukunu, Türk vatandaşı olmayanlar için ise daha sıkı ilişki içinde bulundukları devletin hukukunu işaret eder."],["Yabancı hukuku kim araştırır, kamu düzeni nerede devreye girer?","Yabancı hukukun uygulanması taraflara bırakılmış bir yük değildir. m.2/1, hâkimin Türk kanunlar ihtilafı kurallarını ve bu kurallara göre yetkili olan yabancı hukuku resen uygulayacağını, muhtevanın tespitinde tarafların yardımını isteyebileceğini belirtir. m.2/2, yabancı hukukun olaya ilişkin hükümlerinin tüm araştırmalara rağmen tespit edilememesi hâlinde Türk hukukunun uygulanacağını söyler; bu hüküm, yabancı hukukun içeriğini ispatlayamamanın davayı düşürmediğini gösterir. Kişinin hukuku ve aile hukukuna ilişkin ihtilaflarda, yetkili yabancı hukukun kanunlar ihtilafı kurallarının başka bir hukuku yetkili kılması da m.2/3 uyarınca dikkate alınır. İki sınır ise m.5 ve m.6'dadır: yetkili yabancı hukukun somut olaya uygulanan hükmü Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa uygulanmaz ve gerekli görülen hâllerde Türk hukuku uygulanır; ayrıca düzenleme amacı ve uygulama alanı bakımından Türk hukukunun doğrudan uygulanan kurallarının kapsamına giren hâllerde o kural uygulanır. Kamu düzeni müdahalesi uygulamada en çok, kadın ile erkeğe eşit olmayan sonuçlar bağlayan yabancı hükümlerde tartışılır."],["Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi nasıl belirlenir?","Milletlerarası yetki m.40'ta tek cümleyle çözülmüştür: Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibarıyla yetki kuralları tayin eder. Bu nedenle iki yabancının Türkiye'deki boşanma davasında da Türk usul hukukunun yer bakımından yetki kuralları uygulanır ve eşlerin Antalya'daki yerleşim yeri ya da birlikte oturdukları yer yetkiyi belirler. m.41 ayrı bir imkân tanır: Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davaları, yabancı ülke mahkemelerinde açılmadığı veya açılamadığı takdirde Türkiye'de yer itibarıyla yetkili mahkemede, bulunmaması hâlinde ilgilinin sakin olduğu yer, Türkiye'de sakin değilse Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde görülür. Görev bakımından boşanma, velayet ve nafaka istemleri aile mahkemesinin alanındadır; yabancılık unsuru taşıması bu görevi değiştirmez."],["Dava tarihi, üç yıllık ikamet şartı ve tescil","Kanun boşanma davası için ayrı bir süre öngörmez; uygulanacak hukukun hak düşürücü süre veya zamanaşımı öngörmesi hâlinde m.8 uyarınca bu süreler hukuki işlem ve ilişkinin esasına uygulanan hukuka tabidir. Bağlama noktası bakımından belirleyici an m.3 gereği dava tarihidir; dava açıldıktan sonraki vatandaşlık veya mutad mesken değişikliği uygulanacak hukuku değiştirmez. Boşanmanın yabancı eşin kalış statüsüne etkisi bakımından ise 6458 sayılı Kanun m.34/6 özel bir süre öngörür: boşanma hâlinde Türk vatandaşıyla evli yabancıya, en az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye'de kalmış olmak kaydıyla kısa dönem ikamet izni verilebilir; yabancı eşin aile içi şiddet nedeniyle mağdur olduğu ilgili mahkeme kararıyla sabit ise bu üç yıllık süre şartı aranmaz. Aynı maddenin yedinci fıkrası, destekleyicinin ölümü hâlinde ona bağlı aile ikamet izniyle kalanlara süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebileceğini düzenler. Türkiye'de verilen boşanma kararının yabancı eşin ülkesinde sonuç doğurması için o ülkenin tanıma usulüne, yurt dışında verilmiş bir kararın Türkiye'de nüfusa işlenmesi için ise tanıma davasına ihtiyaç duyulur."],["Karma evliliklerde dosyanın kurulması","Karma evliliklerde dosyanın ilk gününde cevaplanması gereken soru, hangi hukukun uygulanacağıdır; çünkü boşanma sebebi, kusur değerlendirmesi, nafaka ve velayet sonuçları bu cevaba göre değişir. Aile içi şiddet iddiası varsa, bunun mahkeme kararıyla sabit hâle gelmesi yabancı eşin kalış statüsü bakımından da sonuç doğurduğundan, iki dosyanın birlikte planlanması gerekir. MOD HUKUK, Antalya'da yabancılar hukuku alanında hukuki danışmanlık vermektedir."]]}