Hakaret Suçunun Unsurları ve Sosyal Medyaya Özgü Sorunlar
Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesi hakareti, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek olarak tanımlar. İkinci fıkra, fiilin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâlinde de aynı cezaya hükmolunacağını belirtir; sosyal medya mesajları bu kapsamdadır. Sosyal medyaya özgü ilk sorun aleniyettir. Dördüncü fıkra, hakaretin alenen işlenmesi hâlinde cezanın altıda bir oranında artırılmasını öngörür. İkinci sorun karşılıklılıktır: 129. madde, karşılıklı işlenen hakarette cezanın üçte birine kadar indirilebileceğini ya da kaldırılabileceğini düzenler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 12.07.2023 tarihli, 2022/682 E. ve 2023/752 K. sayılı kararında bu hükmün ayrı bir suç tipi yaratmadığı, hukuka aykırılığı kaldırmadığı, yalnızca cezasızlık veya indirim sebebi olduğu vurgulanmıştır. Üçüncü sorun şikâyettir: 131. madde uyarınca kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hâller hariç, hakaret şikâyete bağlıdır.
Kapalı Grupta Yapılan Paylaşımda Aleniyet Artırımı Uygulanmaz
Aleniyet artırımının sınırını Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 03.11.2025 tarihli, 2023/12366 E. ve 2025/17613 K. sayılı kararı çizmektedir. Olayda hakaret içeren paylaşımlar kapalı bir sosyal ağ grubu içinde yapılmıştı. Yerel mahkeme mahkûmiyet kurarken 125. maddenin dördüncü fıkrasındaki aleniyet artırımını da uygulamıştır. Daire, paylaşımların kapalı grup içerisinde gerçekleştirildiğinin gözetilmeden aleniyet artırımı yapılmasını hukuka aykırı bularak hükmü sanık lehine bozmuştur. Kararın pratik sonucu iki yönlüdür. Şikâyetçi tarafta, paylaşımın herkese açık bir hesaptan mı yoksa kapalı bir grup ya da sınırlı arkadaş listesinden mi yapıldığı baştan belgelenmelidir; aksi hâlde artırım talebi karşılıksız kalır. Savunma tarafında ise hesabın veya grubun kapalı olduğu, üye sayısı ve erişim koşullarıyla birlikte ortaya konulmalıdır. Aleniyet, izleyici sayısından çok içeriğin belirsiz sayıda kişiye ulaşabilir olmasıyla ilgilidir.
Görüntü İfşa Tehdidi Tehdit Değil, Şantajdır
Sosyal medyada sık karşılaşılan ikinci suç şantajdır. Türk Ceza Kanunu'nun 107. maddesinin birinci fıkrası, hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından bahisle bir kimseyi kanuna aykırı bir şeyi yapmaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişiyi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır. İkinci fıkra, kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidini de aynı cezaya bağlar. Ayrımın uygulanışını Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 13.01.2021 tarihli, 2019/5035 E. ve 2021/215 K. sayılı kararı gösterir. Sanık, ayrıldığı mağdura tekrar birlikte olmazsa özel görüntülerini ifşa edeceği mesajlarını göndermiştir. Daire, bu mesajların şantaj suçunun maddi unsurunu oluşturduğunu, aynı fiilden ayrıca 106. maddedeki tehditten de ceza verilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir. Özel görüntü veya yazışmanın yayımlanacağı tehdidi, kural olarak tehdit değil şantajdır.
Görevli Mahkeme ve Uzlaştırma Yasağı
Görev tablosu nettir. 5235 sayılı Kanunun 12. maddesindeki ağır ceza katalogunda ne hakaret ne şantaj yer alır; her ikisinin de cezası on yıldan fazla hapsi gerektirmez. Bu nedenle aynı Kanunun 11. maddesi uyarınca asliye ceza mahkemesi görevlidir. Sulh ceza hâkimliği yalnızca soruşturma evresinde hâkim kararı gereken işleri yapar ve bunlara karşı yapılan itirazları inceler. Yetkide genel kural, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca suçun işlendiği yer mahkemesidir. Şikâyet mağdurun bulunduğu yer Cumhuriyet başsavcılığına verilebilir; dosya gerekiyorsa yetkili başsavcılığa gönderilir. Uzlaştırma bakımından yaygın bir yanılgı vardır. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinin birinci fıkrası şikâyete bağlı suçları uzlaştırma kapsamına almakla birlikte, üçüncü fıkra açık bir istisna getirir: şikâyete bağlı olsa bile hakaret (kamu görevlisine karşı işlenen hâl hariç) ve ısrarlı takip suçlarında uzlaştırma yoluna gidilemez. Hakaret suçu ise TCK m.75/6 uyarınca önödeme kapsamına alınmıştır; şantaj şikâyete bağlı olmadığından bu kurumların dışındadır. Şantaj ise şikâyete bağlı olmadığından zaten kapsam dışıdır.
Şikâyet Süresi ve 2024'te Gelen İki Yıllık Üst Sınır
Temel kural 73. maddededir: şikâyet hakkı, fiilin ve failin bilindiği veya öğrenildiği günden başlayarak altı ay geçmekle düşer. Başlangıcı Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 09.12.2020 tarihli, 2020/19286 E. ve 2020/19115 K. sayılı kanun yararına bozma kararı açıklığa kavuşturmuştur: sosyal medyadaki hakaret paylaşımını sonradan öğrenen müştekinin şikâyeti süresinde kabul edilmiş, sürenin dolduğu gerekçesiyle verilen itiraz ret kararı bozulmuştur. Bu kurala 2024'te bir üst sınır getirilmiştir. 73. maddeye 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre hakaret suçunda şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. İnternette yıllarca erişilebilir kalan içeriklerde bu düzenleme belirleyicidir; öğrenme ne zaman olursa olsun, fiilden itibaren iki yıl dolmuşsa şikâyet hakkı kullanılamaz. Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse suçtan zarar gören, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173. maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.
Fail Tespiti ve Delilin Sabitlenmesi
Bu dosyalarda zayıf halka fail tespitidir. Sahte hesaplar için dilekçede kullanıcı adı, profil bağlantısı ve paylaşım tarihleri gösterilmeli; savcılıktan platform ve bağlantı kayıtlarının istenmesi talep edilmelidir. İçerik silinmeden önce ekran görüntüleri tarih ve saatiyle alınmalıdır. Kapalı grup paylaşımlarında grubun üye sayısı ve erişim koşulları da kaydedilmelidir; bu bilgi aleniyet tartışmasını belirler.
Sık sorulan sorular
Sosyal medyada hakaret davası hangi mahkemede açılır?
Sosyal medyada işlenen hakaret ve şantaj suçlarında görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yetkili mahkeme Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir. Şikâyet başvurusu mağdurun bulunduğu yer Cumhuriyet başsavcılığına da verilebilir.
Kapalı grupta edilen hakarette aleniyet artırımı uygulanır mı?
Kapalı bir sosyal medya grubunda veya sınırlı arkadaş listesinde yapılan paylaşımlarda aleniyet artırımı uygulanmaz. Yargıtay kararlarına göre aleniyet için içeriğin belirsiz sayıda kişiye ulaşabilir nitelikte olması aranır. Bu nedenle kapalı gruptaki hakaretlerde Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesindeki altıda bir oranındaki ceza artırımı yapılamaz.
Sosyal medyada hakaret suçunda şikâyet süresi ne kadardır?
Hakaret suçunda şikâyet süresi fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı aydır. 7531 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesine eklenen hüküm uyarınca bu süre fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren hiçbir surette iki yılı geçemez. Paylaşım internette yayında kalmaya devam etse bile eylem tarihinden itibaren iki yıl dolmuşsa şikâyet hakkı düşer.
Özel görüntüleri yayma tehdidi hangi suçu oluşturur?
Ayrılınan kişinin özel görüntü veya yazışmalarını yayımlamakla tehdit ederek çıkar sağlamaya veya bir şey yapmaya zorlamak şantaj suçunu oluşturur. Türk Ceza Kanunu'nun 107. maddesinde düzenlenen şantaj suçu için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. Bu fiil tehdit suçundan değil doğrudan şantaj suçundan cezalandırılır.
Sosyal medyada hakaret suçu uzlaştırmaya tabi midir?
Sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçu uzlaştırma kapsamında değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinin üçüncü fıkrasına göre şikâyete bağlı olsa dahi hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez. Hakaret suçu, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hâl (TCK m. 125/3-a) hariç, Türk Ceza Kanunu'nun 75. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca önödeme kapsamına alınmıştır.
Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse ne yapılır?
Cumhuriyet başsavcılığının kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı suçtan zarar gören kişi itiraz edebilir. İtiraz, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır. Süresinde itiraz edilmediği takdirde savcılık kararı kesinleşir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz.