Giriş yasağının kanuni dayanağı ve kod sisteminin yeri
Tahdit kodlarının arkasındaki hüküm 6458 sayılı Kanun m.9'dur. Kanun metninde Genel Müdürlük olarak anılan Göç İdaresi Başkanlığı, bu maddeye göre gerektiğinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye'ye girmesinde sakınca görülen yabancıların ülkeye girişini yasaklayabilir; Türkiye'den sınır dışı edilen yabancıların girişi ise Başkanlık veya valilikler tarafından yasaklanır. Aynı maddenin altıncı fıkrası yasağın kaldırılabileceğini ya da yasak saklı kalmak kaydıyla belirli bir süre için girişe izin verilebileceğini; yedinci fıkrası kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sebebiyle Başkanlıkça, idari para cezaları ve kamu alacakları sebebiyle ise valiliklerce ülkeye kabulün ön izin şartına bağlanabileceğini öngörür. Kodlar bu yetkilerin kayda geçirilme biçimidir ve İçişleri Bakanı oluruyla yayımlanan Tahdit Kodlarına İlişkin Genelge'de düzenlenmiştir. Uygulamada yabancılar G-87, Ç-114 gibi harf ve numaradan oluşan kayıtlarla karşılaşır; kaydın harfi, Genelge'nin hangi bölümüne ait olduğunu ve hangi sonucu doğurduğunu gösterir.
Kodu kaldırmanın iki yolu: idareye başvuru ve iptal davası
Kodun kaldırılması için iki yol vardır. Birincisi, m.9/6'daki yetkiye dayanarak Göç İdaresi Başkanlığına yapılan ve yasağın kaldırılmasını ya da belirli süreli girişe izin verilmesini isteyen idari başvurudur. Bu başvurunun reddi de dava konusu edilebilecek bir idari işlem doğurur; nitekim aşağıda anılan Danıştay kararı da doğrudan kod işlemine değil, kaldırma talebinin reddine karşı açılmış bir davadır. İkincisi doğrudan iptal davasıdır. Davada belirleyici tartışma ispat yükünde düğümlenir: idare çoğu kez istihbarat birimlerinin gizli yazılarına dayandığını bildirmekte, mahkeme ise ara kararla bu yazıları ve kodun dayanağı somut bilgi ve belgeleri istemektedir. Yabancı bakımından dosyaya konulacak veriler ise kayıtla iddia edilen olgunun gerçekleşmediğini gösteren belgelerdir: beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar, giriş-çıkış kayıtları, ikamet ve çalışma izni geçmişi, aile bağlarına ilişkin nüfus kayıtları.
İki karar, iki ölçüt: somut belge ve kodun gerçek niteliği
Danıştay 10. Dairesi, Rusya Federasyonu vatandaşı olan ve 2007'den beri Türkiye'de yaşayan davacı hakkında 23.10.2014'te ülkeyi çatışma bölgelerine geçişte güzergâh olarak kullandığı gerekçesiyle konulan giriş yasağını incelemiştir (E.2020/4631, K.2024/5214, T.21.11.2024). Kararda G-87 kodunun genel güvenlik kaydı olduğu ve Türkiye'ye girmesinde sakınca görülen yabancılar hakkında giriş yasağı alınmasında esas alınan veri girişi kodu olarak tanımlandığı belirtilmiştir. Daire, ara kararıyla ilgili idarelerden dayanak yazıları istemiş, gelen cevaplarda kodun gerekçesini oluşturacak somut bilgi ve belge sunulamadığını, üstelik davacı hakkındaki tüm G-87 kayıtlarının kaldırılmış olduğunu saptayarak davanın reddi yönündeki kararı bozmuştur. Kodun gerçek niteliği ise ayrı bir denetim başlığıdır. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi, Mısır uyruklu davacı hakkındaki V-69 kaydının giriş yasağı başlığı altında uygulandığını tespit etmiş; Genelge'nin V kodlu idari takip kodlarına ayrılan bölümünde bu kodların giriş yasağı veya ön izin kararı olmadığının açıkça düzenlendiğini belirterek işlemi iptal etmiştir (E.2025/2114, K.2025/3537, T.9.7.2025).
Kodu tesis eden makama göre değişen yetkili mahkeme
Davanın hangi yer mahkemesinde açılacağı, kaydı tesis eden makama göre belirlenir. Giriş yasağı niteliğindeki kayıtlar m.9/1 uyarınca merkezde Göç İdaresi Başkanlığınca konulduğundan bu işlemlere karşı açılan davalar Başkanlığın bulunduğu yer idare mahkemesinde görülür. Buna karşılık ikamet izninin iptali, terke davet ya da sınır dışı süreci gibi işlemlere bağlı olarak il müdürlüklerince tesis edilen kayıtlarda yetkili mahkeme, işlemi kuran valiliğin bulunduğu yerdedir; yukarıda anılan istinaf kararında da işlem İstanbul Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünce tesis edilmiş ve dava İstanbul'da görülmüştür. Antalya Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünce konulan kayıtlar bakımından Antalya idare mahkemeleri yetkilidir. Hangi kaydın hangi makam tarafından konulduğu çoğu zaman kişi durum raporundan anlaşıldığından, dava açılmadan önce bu raporun temin edilmesi yararlıdır.
Beş yıl, on yıl ve altmış gün
Kaydın ne kadar süreyle geçerli olacağı m.9/3'te belirlenmiştir: giriş yasağı en çok beş yıl uygulanır, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit varsa bu süreye en fazla on yıl daha eklenebilir. Vize veya ikamet izni süresi sona erdikten sonra, durumu yetkili makamlarca tespit edilmeden önce çıkış için valiliğe başvuran ve hakkında sınır dışı kararı alınan yabancılara, idari para cezalarını ödemiş olmaları ve belirlenen ihlal sürelerini aşmamaları kaydıyla giriş yasağı kararı alınmayabilir (m.9/4). Terke davet edilenlerden süresi içinde ülkeyi terk edenler bakımından da m.9/5 aynı imkânı tanır. İptal davasında 2577 sayılı Kanun m.7/1'deki altmış günlük süre uygulanır. Kod işlemi yabancıya çoğu kez ayrıca tebliğ edilmediğinden, sürenin başlangıcı olarak işlemi öğrenme anı tartışma konusu olur; bu nedenle kişi durum raporunun ne zaman ve nasıl alındığı dosyada belgelenmelidir.
Havalimanında geri çevrilmeden önce
Tahdit kaydı, çoğu zaman sonucu değil sebebi tartışılması gereken bir işlemdir: kaydın dayandığı olayın gerçekten var olup olmadığı, kaydın giriş yasağı mı yoksa idari takip kaydı mı olduğu ve hangi makamın koyduğu belirlendiğinde dava stratejisi de belirlenir. Ülkeye giriş denemesi yapmadan önce kaydın durumunun tespit edilmesi, havalimanında kabul edilmeme ve buna bağlı yeni kayıtlar riskini azaltır. MOD HUKUK, Antalya'da yabancılar hukuku alanında hukuki danışmanlık vermektedir.
Sık sorulan sorular
G-87 tahdit kodu nedir ve ne anlama gelir?
G-87 kodu, Danıştay 10. Dairesi içtihatlarında tanımlandığı üzere genel güvenlik kaydı niteliğinde olup Türkiye'ye girmesinde sakınca görülen yabancılar hakkında giriş yasağı tesis edilmesinde esas alınan veri giriş kodudur. Bu kayıt yabancının ülkeye girişine engel oluşturur ve sınır dışı işlemlerine zemin teşkil eder.
Tahdit kodu ve giriş yasağı en fazla kaç yıl uygulanabilir?
6458 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrasına göre giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Ancak kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi bir tehdit bulunması halinde bu süre Göç İdaresi Başkanlığınca en fazla on yıl daha artırılabilir.
Tahdit kodunun kaldırılması için nereye başvurulur?
6458 sayılı Kanun m. 9/6 uyarınca öncelikle Göç İdaresi Başkanlığına idari başvuru yapılarak kodun kaldırılması veya ülkeye giriş izni verilmesi istenebilir. İdarenin başvuruyu reddetmesi veya işlem tesis etmesi üzerine yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılır.
Tahdit koduna karşı iptal davası kaç gün içinde açılmalıdır?
Tahdit kodunun kaldırılması veya başvurunun reddine ilişkin idari işlemlere karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca altmış gün içinde dava açılmalıdır. Kod yabancıya yazılı tebliğ edilmemişse süre işlemin kişi durum raporuyla veya resmi kanalla öğrenildiği tarihten itibaren başlar.
Tahdit kodunun iptali davasında yetkili mahkeme neresidir?
Giriş yasağı kaydı merkez teşkilatı olan Göç İdaresi Başkanlığınca konulmuşsa dava Başkanlığın bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır. İkamet izninin iptali veya sınır dışı gibi süreçlere bağlı olarak il müdürlüklerince konulan kayıtlarda ise yetkili mahkeme işlemi kuran valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
İdari takip kodları doğrudan Türkiye'ye giriş yasağı sayılır mı?
Hayır, Bölge İdare Mahkemesi kararlarında vurgulandığı üzere Genelge kapsamında yer alan V kodlu idari takip kayıtları birer giriş yasağı veya ön izin kararı niteliğinde değildir. İdarenin yalnızca takip amaçlı konulmuş bir kodu fiili giriş yasağı gibi uygulaması hukuka aykırıdır ve iptal sebebidir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz.