Riskli yapı tespitini kim yaptırır ve süreç nasıl başlar?
Riskli yapı tespiti, 6306 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinde düzenlenmiştir. Fıkra, 7.11.2023 tarihli ve 7471 sayılı Kanun'un 7 nci maddesiyle yeniden yazılmış ve yetkili idare Bakanlık yerine KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞKANLIĞI olarak belirlenmiştir. Kurala göre tespit, masrafları kendilerine ait olmak üzere ÖNCELİKLE yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılır. Başkanlık veya İdare tespiti resen yapabileceği gibi süre vererek maliklerden de isteyebilir; verilen sürede yaptırılmazsa tespit idarece yapılır veya yaptırılır. 7471 ile eklenen bir hüküm uyarınca, tespitin engellenmesi hâlinde mülki idare amirinin yazılı izniyle yeterli kolluk kuvveti marifetiyle kapalı kapılar açtırılarak resen tespit yapılabilir. Lisanslı kuruluşların denetimi ve yaptırım rejimi de aynı maddede düzenlenmiştir: mevcut olmayan bir yapı hakkında rapor hazırlanması veya lisans başvurusunda gerçeğe aykırı belge sunulması LİSANS İPTALİ sebebidir; verilerin eksik veya yanlış alınması sonucu riskli yapının risksiz ya da risksiz yapının riskli tespit edilmesi ise idari para cezası gerektirir.
Teknik heyete itiraz nasıl yapılır ve süresi ne kadardır?
Tespite itiraz yolu, dava yolundan ayrı ve ondan önce gelen bir aşamadır. 6306 s.K. m.3/1'in son cümlesi uyarınca riskli yapı tespitlerine karşı maliklerce veya kanuni temsilcilerince ON BEŞ GÜN içinde itiraz edilebilir. İtirazlar, Başkanlığın talebi üzerine üniversitelerce ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek DÖRT üye ile Bakanlıkta veya Başkanlıkta görevli ÜÇ kişinin katılımıyla oluşan yedi kişilik TEKNİK HEYETLER tarafından incelenip karara bağlanır. İtiraz süresi hak düşürücü niteliktedir; süresinde itiraz edilmemesi hâlinde tespit kesinleşir ve sonraki aşamalarda tespitin isabetsizliği ileri sürülerek sonuç alınması güçleşir. İtirazın reddi hâlinde ise ret işlemi idari işlem niteliğinde olduğundan, bu işleme karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.
Teknik heyetin teşkil edilmemesi ve itirazın incelenmesinde idari yargı denetimi nasıl işler?
İtiraz aşamasının usulüne ilişkin uyuşmazlıklar bölge idare mahkemelerinde sıklıkla incelenmektedir. İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi'nin E.2025/1354, K.2025/1759 sayılı 6.11.2025 tarihli kararında, riskli yapı tespiti yapılan yapının bulunduğu ilde itirazı değerlendirecek teknik heyetin teşkil edilmemiş olması hâlinde izlenecek usul ele alınmış; dosyanın teknik heyetin bulunduğu ildeki müdürlüğe gönderileceği düzenlemesi değerlendirilmiştir. Aynı Dairenin E.2025/734, K.2025/1504 sayılı 25.9.2025 tarihli kararı ise, numaralı riskli yapı itiraz teknik heyetince itirazın reddine ilişkin işlemin denetimine ilişkindir. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi'nin E.2025/87, K.2025/1571 sayılı 1.7.2025 tarihli kararında da, tespite karşı yapılan itirazın reddedilmesi veya hiç itiraz edilmemesi suretiyle tespitin KESİNLEŞMESİ hâlinde müdürlükçe gerekli tebligatların yapılacağı vurgulanmıştır. Bu kararlardan çıkan ortak sonuç, tespitin kesinleşmesinin sonraki bütün aşamaların hukuki dayanağını oluşturduğudur.
Riskli yapı tespiti ne zaman tebliğ edilmiş sayılır?
Riskli yapı tespiti ve tespite itirazın reddi işlemleri idari işlem niteliğinde olduğundan, bunlara karşı açılacak iptal davalarında görevli yargı yeri İDARE MAHKEMESİDİR. Yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir; Antalya ve ilçeleri bakımından Antalya İdare Mahkemeleri görevlidir. İlk derece kararına karşı istinaf yolu Bölge İdare Mahkemesi ilgili idari dava dairesine açıktır. Dava açılırken yalnızca iptal istemiyle yetinilmemesi, 2577 sayılı İYUK m.27 uyarınca YÜRÜTMENİN DURDURULMASI da istenmesi önemlidir; zira yıkım gerçekleştikten sonra verilecek iptal kararı fiilî durumu geri getirmemektedir. Buna karşılık lisanslı kuruluşun hatalı raporundan doğan zararın tazmini için kuruluşa karşı açılacak dava özel hukuk ilişkisine dayandığından adli yargıda görülür.
Riskli yapı tespitine karşı hangi mahkemede ve ne kadar sürede dava açılır?
Tebligatın ne zaman yapılmış sayılacağı, itiraz süresinin başlangıcını belirlediği için kritiktir. 6306 s.K. m.3/2, 7471 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir. Buna göre riskli yapılar, tespit tarihinden itibaren en geç ON İŞ GÜNÜ içinde tapu müdürlüğüne bildirilir; ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ yerine geçmek üzere tespite ilişkin bilgileri içeren tutanak YAPIYA ASILIR, maliklere e-DEVLET KAPISI üzerinden bildirilir ve ilgili MUHTARLIKTA ON BEŞ GÜN süreyle ilan edilir. Riskli yapı tespit işlemi, muhtarlıkta yapılan İLANIN SON GÜNÜ ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır. Tespit ayrıca Başkanlığın internet sayfasında on beş gün süreyle ilan edilir. Dolayısıyla on beş günlük itiraz süresi, elden tebligat beklenerek değil, ilanın son gününden itibaren hesaplanmalıdır. İtirazın reddi işlemine karşı dava açma süresi ise 6306 s.K. m.6/9 uyarınca tebliğden itibaren OTUZ GÜNDÜR; İYUK m.7'deki altmış günlük genel süre, özel kanunda süre gösterilmeyen hâller içindir ve burada uygulanmaz.
Riskli yapı sürecinde hukuki yardım neden önemlidir?
Riskli yapı tespitinde iki süre birbirine karıştırılmaktadır: teknik heyete itiraz için on beş gün, iptal davası için otuz gün (6306 s.K. m.6/9). Ayrıca tebligatın muhtarlıktaki ilanın son gününde yapılmış sayılması nedeniyle, malikin fiilen haberdar olduğu tarih ile hukuken tebliğ sayılan tarih farklılaşabilmektedir. Sürelerin hesabında bu ayrıntının gözden kaçırılması hak kaybına yol açmaktadır. Tespit raporunun teknik yönden incelenmesi ve itiraz dilekçesinin hangi hususlara dayandırılacağının belirlenmesi için bir avukata danışılmasında yarar vardır. MOD HUKUK, Antalya'da kentsel dönüşüm alanında hukuki danışmanlık vermektedir.
Sık sorulan sorular
Riskli yapı tespitini kimler yaptırabilir?
6306 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca riskli yapı tespiti öncelikle masrafları kendilerine ait olmak üzere yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara yaptırılır. Malikler yaptırmazsa Başkanlık veya İdare de resen tespit yapabilir.
Riskli bina raporuna kaç gün içinde itiraz edilmelidir?
Riskli yapı tespit raporuna karşı malikler veya kanuni temsilcileri kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde itiraz edebilir. İtiraz süresi hak düşürücü nitelikte olup bu süre içinde başvuru yapılmazsa riskli yapı tespiti kesinleşir.
Riskli yapı tespitine itirazları kim inceler?
İtirazlar Kentsel Dönüşüm Başkanlığının talebiyle üniversitelerce görevlendirilen dört öğretim üyesi ile Bakanlık veya Başkanlıkta görevli üç personelden oluşan yedi kişilik teknik heyetler tarafından incelenip karara bağlanır.
Riskli yapı tebligatı ne zaman yapılmış sayılır?
Tespit tutanağı yapıya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve ilgili mahalle muhtarlığında on beş gün süreyle ilan edilir. 6306 sayılı Kanun m. 3/2 uyarınca tebligat, muhtarlıkta yapılan on beş günlük ilanın son günü yapılmış sayılır.
Riskli yapı tespitinin iptali davası hangi mahkemede açılır?
Riskli yapı tespiti ve itirazın reddi işlemleri idari işlem niteliğinde olduğundan, iptal davalarında taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesi görevli ve yetkilidir.
Riskli yapı tespitine karşı iptal davası açma süresi kaç gündür?
Teknik heyetin ret kararına veya tespite karşı dava açma süresi 6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tebliğden itibaren otuz gündür. Bu özel süre karşısında İYUK'taki altmış günlük genel dava açma süresi uygulanmaz.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz.